Hướng Dẫn Cách Đọc Và Hiểu Ý Nghĩa Chữ Viết Trên Các Tấm Hoành Phi

Hoành phi là vật phẩm không thể thiếu trong các không gian thờ cúng truyền thống như từ đường, nhà thờ họ hay ban thờ gia tiên. Tuy nhiên, thực tế hiện nay không phải ai cũng nắm rõ nguyên tắc đọc và hiểu được ý nghĩa sâu xa của những chữ Hán, chữ Nôm được chạm khắc trên đó.

Dưới góc độ của những người thợ làm nghề mộc tâm linh, bài viết này sẽ hướng dẫn, tham khảo chi tiết cách đọc và giải mã ý nghĩa các bức hoành phi phổ biến nhất.

  Nguyên tắc đọc chữ trên Hoành phi chuẩn xác
Nhiều người khi nhìn vào tấm hoành phi thường lúng túng không biết bắt đầu đọc từ đâu. Nguyên tắc đọc phụ thuộc hoàn toàn vào loại chữ được khắc trên đó

Đối với chữ Hán và chữ Nôm

Nguyên tắc chuẩn mực từ xưa đến nay là đọc từ Phải sang Trái. Bạn nhìn vào bức hoành phi, chữ đầu tiên bên tay phải sẽ là chữ đọc đầu tiên, tiếp tục dịch dần sang bên trái.

Đối với chữ Quốc ngữ (thư pháp Việt)

 Nếu hoành phi được chạm khắc bằng chữ tiếng Việt, nguyên tắc đọc sẽ thuận theo cách đọc thông thường hiện nay là từ Trái sang Phải.

 Các loại chữ thường dùng để chạm khắc Hoành phi
Để hiểu được ý nghĩa, trước tiên cần biết bức hoành phi đó đang dùng loại chữ gì. Hiện nay tại các xưởng mộc, hoành phi thường được chế tác với 3 loại chữ chính

Chữ Hán là loại chữ phổ biến nhất, mang đậm nét văn hóa truyền thống và tính trang trọng cao. Thông thường, bên dưới chữ Hán lớn sẽ được đục thêm chữ Quốc ngữ nhỏ để con cháu thế hệ sau dễ đọc, dễ hiểu.

Chữ Nôm loại chữ do người Việt xưa sáng tạo dựa trên bộ gõ chữ Hán để ghi âm tiếng Việt. Thường xuất hiện trong các nhà thờ họ có lịch sử lâu đời.

Chữ Quốc ngữ (Thư pháp) được sử dụng nhiều trong vài năm trở lại đây. Ưu điểm là ai cũng có thể đọc hiểu ngay lập tức, nét chữ được uốn lượn theo lối thư pháp để giữ được sự mềm mại.

 Giải nghĩa những bức Hoành phi phổ biến nhất
Nội dung trên hoành phi thường là những câu ca ngợi công đức của tổ tiên, thể hiện lòng biết ơn hoặc răn dạy con cháu. Dưới đây là ý nghĩa của một số bức hoành phi được đặt làm nhiều nhất tại Đồ Thờ Hải Mạnh:

Đức Lưu Quang (德流光)

Đọc là Đức - Lưu - Quang (Đọc từ phải qua trái).

Ý nghĩa: Đức độ của tổ tiên luôn sáng soi, lưu truyền lại cho con cháu đời sau. Đây là bức hoành phi được dùng nhiều nhất cho ban thờ gia tiên trong các gia đình, mang ý nghĩa con cháu mong muốn thừa hưởng phúc đức của ông bà, tổ tiên.

Mộc Bản Thủy Nguyên (木本水源)

Đọc là Mộc - Bản - Thủy - Nguyên.

Ý nghĩa: Cây có gốc, nước có nguồn. Câu này nhắc nhở đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", con cháu phải luôn nhớ về cội nguồn, gốc gác của dòng họ. Thường được treo ở không gian từ đường hoặc nhà thờ họ trưởng.

Vạn Cổ Anh Phong (萬古英風)

Đọc là Vạn - Cổ - Anh - Phong.

Ý nghĩa Truyền thống tốt đẹp, phẩm chất anh hùng của dòng họ sẽ lưu truyền muôn đời. Hoành phi này phù hợp với những dòng họ có công với đất nước, hoặc treo trong đền thờ các vị anh hùng dân tộc, thành hoàng làng.

Phụng Tổ Đường (奉祖堂)

Đọc là Phụng - Tổ - Đường.

Ý nghĩa: Nơi phụng thờ tiên tổ. Bức hoành phi này mang tính chất chỉ danh, xác định rõ không gian này là nhà thờ tổ.

Gia Môn Khang Thái (家門康泰)

Đọc là Gia - Môn - Khang - Thái.

Ý nghĩa: Cửa nhà yên vui, bình an và phát triển. Bức hoành phi mang ý nghĩa cầu mong sự bình an, êm ấm cho cả gia đình.

  Lưu ý khi chọn chữ làm Hoành phi
Khi chọn mua hoặc đặt đóng hoành phi, gia chủ cần lưu ý không phải chữ nào cũng dùng chung cho mọi không gian được.

Với nhà thờ họ, từ đường (dành cho con trưởng) nên chọn những câu mang tầm vóc lớn, bao quát cả dòng họ như Mộc Bản Thủy Nguyên, Vạn Cổ Anh Phong, Phúc Mãn Đường...

Với ban thờ gia tiên (nhà con thứ) tránh dùng những từ ngữ quá lớn lao hay chỉ dành cho nhà trưởng. Phù hợp nhất là: Đức Lưu Quang, Gia Môn Khang Thái, Thiện Tối Lạc (Làm việc thiện là vui nhất)...

Việc làm hoành phi không chỉ cần sự tinh xảo trong nét đục chạm, kỹ thuật sơn son thếp vàng bền bỉ mà còn cần sự am hiểu về mặt chữ nghĩa. Lựa chọn sai chữ không chỉ làm mất đi ý nghĩa tâm linh mà còn phạm vào những quy tắc vai vế trong dòng họ.

Nếu bạn đang cần tư vấn chi tiết hơn về kích thước, mẫu mã cũng như nội dung chữ Hán chuẩn xác cho hoành phi, cuốn thư của gia đình, có thể tham khảo trực tiếp các mẫu sản phẩm trên website dothogiadinh.com hoặc liên hệ để được hỗ trợ cụ thể.