Quy Trình Để Hoàn Thiện Không Gian Từ Đường

Một không gian từ đường khi hoàn thiện nhìn có vẻ chỉ là việc đưa đồ thờ vào lắp đặt. Nhưng thực tế, để cửa võng, cuốn thư, hoành phi, câu đối, án gian, khám thờ và các hạng mục khác đứng cùng nhau cân đối, phần việc phải được tính từ trước khi sản phẩm được làm.

Có những công trình phần kiến trúc đã rất đẹp nhưng khi đưa đồ thờ vào lại thấy cửa võng hơi rộng, câu đối chưa cân với cột hoặc cuốn thư bị thấp so với tổng thể. Những trường hợp như vậy thường không nằm ở khâu lắp đặt cuối cùng, mà bắt đầu từ việc đo đạc và lên phương án chưa sát với thực tế.

Vì vậy, một không gian từ đường được làm bài bản thường đi theo một quy trình tương đối chặt chẽ. 

1. Khảo sát và đo đạc hiện trạng

Không gian từ đường của mỗi công trình một khác. Vì thế, việc đầu tiên không phải là chọn mẫu đồ thờ mà là đến tận nơi để xem thực tế.

Thợ sẽ đo chiều rộng gian thờ, chiều sâu ban thờ, khoảng cách giữa các cột, chiều cao trần, vị trí xà ngang và những phần kiến trúc có thể ảnh hưởng đến việc lắp đặt.

Các kích thước này sau đó được dùng để tính toán cho từng hạng mục.

Ví dụ, cửa võng phải vừa với khoảng giữa các cột nhưng vẫn có khoảng hở cần thiết để lắp đặt. Hoành phi hoặc cuốn thư phải có tỷ lệ tương ứng với gian thờ phía dưới. Câu đối cũng phải tính theo chiều cao thực tế của gian, chứ không thể lấy một kích thước có sẵn rồi áp vào mọi công trình.

Đây là lý do cùng một mẫu cửa võng nhưng khi làm cho hai từ đường khác nhau, kích thước thực tế có thể hoàn toàn khác nhau.

 2. Dựng thiết kế 3D và chốt phương án

Sau khi có số đo, xưởng mới bắt đầu lên phương án.

Điểm quan trọng của bước này là không nhìn từng món riêng lẻ. Cửa võng, cuốn thư, hoành phi, câu đối, án gian, khám thờ và các chi tiết khác phải được đặt vào cùng một không gian** để xem tỷ lệ có hợp lý hay không.

Thông qua bản dựng 3D, gia chủ có thể hình dung trước gian thờ sau khi hoàn thiện sẽ như thế nào. Nếu thấy cửa võng hơi nặng, cuốn thư chưa cân, câu đối chưa phù hợp hoặc phần bàn thờ chưa đủ khoảng trống, những vấn đề này có thể chỉnh ngay trên bản thiết kế.

Kích thước từng hạng mục cũng được chốt trên bản vẽ kỹ thuật và cân đối theo thước Lỗ Ban đối với những kích thước cần áp dụng.

Đây là bước giúp hạn chế việc làm xong sản phẩm mới phát hiện ra không vừa công trình.

3. Chế tác phần mộc – từ phôi gỗ đến đường chạm

Khi bản vẽ đã được thống nhất, phần việc chuyển xuống xưởng.Gỗ được lựa chọn và kiểm tra trước khi xẻ phôi. Sau đó thợ pha gỗ theo kích thước từng hạng mục rồi bắt đầu gia công.Từ một khối gỗ ban đầu, từng bộ phận của cửa võng, cuốn thư, hoành phi, câu đối, án gian, khám thờ dần được tạo hình.

Với những chi tiết chạm lộng, kênh bong, phần âm phải được lấy đủ độ sâu để hoa văn có độ nổi và thoát nét. Những đường nhỏ cũng phải được xử lý gọn, tránh tình trạng chạm nông khiến khi sơn lên hoa văn bị bết và mất độ sắc. Ở công đoạn này, máy móc có thể hỗ trợ một phần công việc, nhưng những phần cần chỉnh sửa, làm nét và xử lý chi tiết vẫn đòi hỏi người thợ phải trực tiếp kiểm soát.

Bởi cùng một bản vẽ, chất lượng cuối cùng vẫn phụ thuộc rất nhiều vào cách người thợ xử lý trên phôi gỗ thực tế.

 4. Nghiệm thu phần mộc trước khi sơn

Đây là bước mà theo kinh nghiệm làm đồ thờ, không nên bỏ qua.

Khi sản phẩm còn ở dạng mộc, gia chủ có thể nhìn rõ nhất chất gỗ và đường chạm. Nếu đã phủ sơn, nhiều chi tiết nhỏ sẽ khó quan sát như ban đầu.

Vì vậy, trước khi chuyển sang hoàn thiện, gia chủ có thể trực tiếp đến xưởng nghiệm thu hoặc xem hình ảnh, video chi tiết từng hạng mục.

Lúc này có thể kiểm tra:

* Gỗ có đúng  loại đã thống nhất hay không.
* Phôi gỗ có được xử lý sạch sẽ, không pha tạp không.
* Các mảng chạm có đủ độ sâu và độ thoát không.
* Đường nét hoa văn có sắc và gọn không.
* Các chi tiết ghép nối có chắc chắn, kín và đúng dáng không.
* Kích thước thực tế có đúng với phương án đã chốt hay không.

Nếu có chi tiết nào chưa đạt hoặc gia chủ muốn điều chỉnh, đây là thời điểm thuận lợi nhất để xử lý.

Phần mộc được duyệt rồi mới chuyển sang sơn.

Cách làm này mất thêm một bước kiểm tra, nhưng đổi lại gia chủ biết rõ mình đang nhận sản phẩm như thế nào trước khi bước vào công đoạn hoàn thiện bề mặt.

5. Chà nhám và hoàn thiện sơn

Sau khi phần mộc được nghiệm thu, sản phẩm mới được đưa sang công đoạn hoàn thiện. Bề mặt gỗ được chà nhám kỹ. Với những sản phẩm nhiều hoa văn, thợ phải xử lý cẩn thận ở cả những vị trí nhỏ để bề mặt sau khi sơn vẫn giữ được đường nét chạm.

Tùy phong cách của từ đường, gia chủ có thể lựa chọn sơn PU hoặc sơn son thếp vàng truyền thống.

PU phù hợp với những công trình muốn giữ màu và vân gỗ theo hướng sang trọng, sạch và đồng bộ. Còn sơn son thếp vàng tạo cảm giác nổi bật, cổ kính và phù hợp với những không gian mang đậm phong cách thờ truyền thống.

Dù chọn phương án nào thì lớp hoàn thiện cũng phải đảm bảo bề mặt đều, sạch và không làm mất đi những đường nét đã được xử lý ở phần mộc.

Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được kiểm tra lại rồi mới đóng gói. Những hạng mục lớn như cửa võng, hoành phi, câu đối, cuốn thư được bọc lót cẩn thận để hạn chế va quệt trong quá trình vận chuyển.

6. Vận chuyển, lắp đặt và bàn giao tại công trình

Sản phẩm hoàn thiện được vận chuyển đến từ đường. Đây chưa phải là bước chỉ cần “đưa đồ vào rồi đặt đúng vị trí”. Với những hạng mục làm theo kích thước riêng, đội ngũ thợ phải trực tiếp lắp và căn chỉnh tại công trình.

Cửa võng cần được căn theo hệ thống cột. Cuốn thư, hoành phi phải đúng vị trí trung tâm. Câu đối hai bên phải cân với nhau và phù hợp với chiều cao gian thờ.

Phần án gian, bàn thờ, khám thờ cũng được đặt và căn chỉnh theo phương án đã duyệt. Sau khi lắp xong, toàn bộ không gian được kiểm tra lại một lần nữa. Những điểm như độ chắc chắn, khoảng cách giữa các hạng mục, tỷ lệ tổng thể và các chi tiết hoàn thiện đều được rà soát trước khi bàn giao. Đến lúc này, gia chủ mới có thể nhìn thấy đầy đủ kết quả của cả quá trình từ bản vẽ đến sản phẩm thực tế.

Không gian từ đường đẹp không bắt đầu từ lúc lắp đặt

Một bộ cửa võng đẹp, một bức hoành phi được chạm kỹ hay một bộ câu đối sơn son thếp vàng đẹp vẫn chưa đủ để tạo nên một gian thờ đẹp.

Điều quan trọng là tất cả phải đúng tỷ lệ và đứng cùng nhau trong một tổng thể.

Đó là lý do quy trình hoàn thiện không gian từ đường cần bắt đầu từ việc khảo sát công trình, sau đó mới thiết kế, chế tác, nghiệm thu phần mộc, hoàn thiện sơn và cuối cùng là lắp đặt tại thực tế.

Đặc biệt, việc cho gia chủ kiểm tra phần mộc trước khi sơn giúp quá trình làm việc rõ ràng hơn. Những gì cần chỉnh được chỉnh khi sản phẩm còn ở trạng thái mộcđến khi hoàn thiện, từng hạng mục đã có cơ sở để đi vào đúng phương án ban đầu.

Một không gian từ đường được làm kỹ không nhất thiết phải thật nhiều hoa văn hay thật nhiều đồ thờ. Điều đáng quan tâm hơn là sự cân đối, độ chỉn chu của từng chi tiết và khả năng sử dụng lâu dài.

Bởi đây không phải một không gian làm ra chỉ để đẹp trong ngày hoàn thiện. Từ đường là nơi con cháu còn trở về trong nhiều năm sau, nên từng hạng mục được làm hôm nay cần đủ chắc chắn, trang nghiêm và phù hợp để giữ lại giá trị của không gian qua nhiều thế hệ.