Tại sao người Việt lại coi trọng đồ thờ cúng đến vậy?

Có một điều khá đặc biệt trong mỗi gia đình Việt.

Nhà có thể sửa sang, nội thất có thể thay đổi, đồ dùng cũ có thể bỏ đi. Nhưng riêng góc thờ, dù lớn hay nhỏ, thường luôn được giữ ở một vị trí trang trọng nhất.

Và những món đồ đặt trên đó cũng được lựa chọn rất kỹ.Từ chiếc ban thờ, khám thờ, cửa võng cho đến đôi hạc, bộ đỉnh hay những món đồ thờ nhỏ… người Việt không chỉ quan tâm chúng có đẹp hay không, mà còn để ý từng chi tiết, chất liệu, kích thước và cách bài trí. 

Tại sao lại như vậy?

Bởi với người Việt, đồ thờ chưa bao giờ chỉ là những món đồ được đặt trên ban thờ.

Đằng sau một bộ đồ thờ là cả một nếp nhà

Từ nhỏ, nhiều người đã quen với hình ảnh ông bà lau dọn ban thờ, thay chén nước, thắp nén hương vào những ngày đầu tháng, ngày rằm hay ngày giỗ. Những việc ấy lặp đi lặp lại qua năm tháng, trở thành một phần rất tự nhiên trong đời sống gia đình.

Đến khi trưởng thành, lập gia đình và có một không gian riêng, người ta lại tiếp tục làm điều mà thế hệ trước từng làm.

Có thể cách bài trí thay đổi.

Có thể chiếc ban thờ được làm mới.

Nhưng nếp thờ thì vẫn được giữ lại.

Đó cũng là lý do nhiều gia đình khi xây nhà mới thường dành sự quan tâm đặc biệt cho không gian thờ cúng. Không gian ấy không chỉ để đặt đồ thờ, mà còn là nơi con cháu tìm về mỗi khi nhớ đến ông bà, tổ tiên.

 Vì sao đồ thờ lại phải được làm cẩn thận?

Một chiếc bàn ghế có thể chọn theo sở thích.

Một món đồ nội thất có thể thay đổi khi không còn hợp mắt.

Nhưng với đồ thờ, câu chuyện lại khác.

Người Việt quan niệm rằng đây là nơi thể hiện sự kính trọng đối với người đã khuất. Vì vậy, từ việc chọn gỗ, tạo phôi cho đến đục chạm, sơn son thếp vàng hay hoàn thiện sản phẩm đều được chú ý.

Đặc biệt với những sản phẩm đồ thờ truyền thống bằng gỗ, phần hoa văn thường không làm cho có.

Một con rồng phải có thần thái.

Một cánh sen phải có độ mềm.

Một đường mây, một chiếc lá hay từng nét chạm nhỏ cũng cần có độ sâu và sự cân đối.

Nhìn kỹ một sản phẩm được làm thủ công, có thể thấy rất nhiều công đoạn phía sau. Máy móc có thể hỗ trợ người thợ ở một số phần việc, nhưng để hoàn thiện những đường nét cuối cùng vẫn cần đến con mắt và đôi tay của người thợ.

Đó cũng là điều tạo nên giá trị riêng của đồ thờ truyền thống.

Người Việt coi trọng đồ thờ vì coi trọng chữ “hiếu”

Nếu phải tìm một lý do sâu xa nhất, có lẽ đó chính là chữ hiếu.

Người Việt có truyền thống nhớ về nguồn cội.

Ông bà mất đi, nhưng công lao của họ không mất đi trong ký ức của con cháu.

Một nén hương trong ngày giỗ.

Một mâm cơm ngày Tết.

Một lần đứng trước ban thờ gọi tên ông bà trong lời khấn.

Những điều ấy không quá lớn lao, nhưng lại giúp mỗi người nhớ rằng mình đến từ đâu và trong gia đình mình đã có những người đi trước như thế nào.

Bởi vậy, một không gian thờ được chăm chút cũng là một cách để con cháu bày tỏ lòng biết ơn.

Không phải cứ phải thật lớn, thật nhiều đồ hay thật đắt tiền mới thể hiện được sự thành kính.

Quan trọng nhất vẫn là cái tâm của người thờ.

Mỗi món đồ thờ đều mang một câu chuyện

Điều thú vị là đồ thờ truyền thống thường không được làm ngẫu nhiên.

Những họa tiết như long, lân, quy, phượng, hoa sen, tùng, cúc, trúc, mai, Phúc – Lộc – Thọ… xuất hiện trên đồ thờ từ lâu đời và trở thành những hình ảnh quen thuộc trong văn hóa Việt.

Mỗi gia đình lại có cách lựa chọn khác nhau.

Có người thích vẻ mộc mạc, trang nghiêm của đồ gỗ truyền thống.

Có người lựa chọn những bộ đồ thờ sơn son thếp vàng cầu kỳ.

Có gia đình chỉ cần một ban thờ đơn giản nhưng được làm chắc chắn, cân đối.

Trong những công trình lớn như nhà thờ họ hay từ đường, đồ thờ còn được tính toán đồng bộ với kiến trúc của cả ngôi nhà.

Khi ấy, ban thờ, khám thờ, cửa võng, hoành phi, câu đối… không còn là những món đồ đứng riêng lẻ. Chúng cùng tạo nên một không gian thờ có sự thống nhất và trang nghiêm.**

Điều người Việt gìn giữ không chỉ nằm ở món đồ

Có những bộ đồ thờ được làm mới sau vài chục năm.

Có những chiếc ban thờ được con cháu thay lại khi xây nhà.

Nhưng điều đáng nói là dù món đồ có thay đổi, ý nghĩa của không gian thờ vẫn còn nguyên.

Thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau cách thắp hương, cách dọn dẹp ban thờ, cách chuẩn bị ngày giỗ, ngày Tết.

Rồi đến một ngày, những người con lại tiếp tục truyền những điều ấy cho con cháu mình.

Đó là cách một phong tục được giữ lại.

Không cần sách vở.

Không cần ai bắt buộc.

Chỉ đơn giản là người trước làm, người sau nhìn thấy và tiếp tục làm.

Có lẽ vì vậy mà đồ thờ cúng có một vị trí rất riêng trong văn hóa Việt Nam.

 Đồ thờ đẹp nhất là đồ thờ có giá trị với gia đình

Ngày nay, đồ thờ có rất nhiều kiểu dáng, chất liệu và mức độ cầu kỳ khác nhau.

Nhưng dù lựa chọn thế nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp với không gian và nhu cầu thờ cúng của mỗi gia đình.

Một bộ đồ thờ vừa vặn với căn nhà.

Một chiếc ban thờ được làm chắc chắn.

Một bộ khám thờ được đục chạm cẩn thận.

Hay một không gian nhà thờ họ được làm đồng bộ, trang nghiêm.

Tất cả đều có thể trở thành nơi để con cháu tìm về.

Và có lẽ đó mới là giá trị lớn nhất của đồ thờ.

Bởi người Việt coi trọng đồ thờ không chỉ vì những đường nét đẹp trên gỗ, lớp sơn son hay ánh vàng của thếp. Mà bởi phía sau những món đồ ấy là ông bà, là tổ tiên, là chữ hiếu và là một nếp nhà được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đồ Thờ Hải Mạnh – làm nghề bằng tâm, gìn giữ nét đẹp truyền thống từ những giá trị tưởng như giản dị nhất.