Từ xưởng đục nhỏ đến những công trình nhà thờ họ gỗ nguyên khối

Có những hành trình bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Một xưởng đục đơn sơ, vài người thợ, những khối gỗ thô và tiếng đục chạm vang lên mỗi ngày. Không có những công trình lớn ngay từ đầu, cũng không có một hành trình được trải sẵn bằng những thành công. Tất cả bắt đầu từ đôi bàn tay người thợ, từ tình yêu với nghề mộc truyền thống và mong muốn tạo nên những sản phẩm có giá trị cho không gian thờ tự của mỗi gia đình, mỗi dòng họ.

Theo thời gian, từ những sản phẩm đầu tiên, xưởng mộc Hải Mạnh từng bước trưởng thành. Những công trình ngày một lớn hơn, yêu cầu ngày một cao hơn và cũng từ đó, những người thợ có thêm cơ hội được đặt dấu ấn của mình trên nhiều công trình nhà thờ họ ở các vùng quê Bắc Trung Bộ, đặc biệt là Nghệ An và các khu vực lân cận.

 Bắt đầu từ những khối gỗ mộc nguyên bản

Đối với một công trình nhà thờ họ bằng gỗ nguyên khối, vật liệu luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu.

Gỗ được lựa chọn dựa trên chất lượng, độ chắc, độ ổn định và đặc tính phù hợp với từng hạng mục. Từ những khối gỗ lớn ban đầu, người thợ tiến hành xẻ, tạo phôi và xử lý theo kích thước đã được tính toán từ trước.

Đây là công đoạn tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi nhiều kinh nghiệm. Bởi với những cấu kiện gỗ có kích thước lớn, chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình xử lý cũng có thể ảnh hưởng đến việc lắp dựng và độ hoàn thiện của toàn bộ công trình. Vì vậy, trước khi bước vào công đoạn chạm khắc, mỗi cấu kiện đều phải được kiểm tra và hoàn thiện kỹ lưỡng.

Khi máy móc kết hợp cùng bàn tay người thợ

Ngày nay, công nghệ hỗ trợ quá trình sản xuất nhanh chóng và chính xác hơn. Những bản thiết kế được chuyển thành dữ liệu để máy CNC tạo hình phần hoa văn theo yêu cầu.

Nhưng máy móc chỉ là công cụ, để một hoa văn thực sự có chiều sâu và mang được tinh thần của kiến trúc truyền thống, vẫn cần đến đôi bàn tay của người thợ. Sau khi hoàn thiện bằng máy, những người thợ tiếp tục đục chạm, chỉnh sửa từng đường nét, xử lý những vị trí nhỏ và tạo độ mềm mại cho hoa văn. Có những chi tiết phải quan sát ở nhiều góc độ, có những đường chạm cần được điều chỉnh bằng kinh nghiệm mà không thể đơn giản hóa bằng máy móc. Chính sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và kỹ thuật thủ công truyền thống tạo nên sự hoàn chỉnh cho từng cấu kiện.

Từ từng cấu kiện đến một công trình hoàn chỉnh

Một nhà thờ họ gỗ nguyên khối không được tạo nên trong một ngày. Phía sau một công trình hoàn thiện là cả một quá trình dài, từ khảo sát, lên ý tưởng, thiết kế, lựa chọn gỗ, gia công từng cấu kiện cho đến lắp dựng tại công trình. Các cấu kiện như cột, xà, kẻ, bẩy, hoành, cửa, vách và hệ thống hoa văn đều phải được tính toán để khi đưa ra công trình có thể liên kết chính xác với nhau. Đặc biệt với những công trình có quy mô lớn, quá trình nghiệm thu phần mộc đóng vai trò quan trọng. Đây là lúc từng cấu kiện được kiểm tra trực tiếp, từ kích thước, độ hoàn thiện bề mặt cho đến các chi tiết chạm khắc. Khi phần mộc đạt yêu cầu, công trình mới tiếp tục bước sang những công đoạn hoàn thiện tiếp theo như xử lý bề mặt, sơn lót, sơn son, thếp vàng và các lớp hoàn thiện cuối cùng.

Mỗi công trình là một câu chuyện riêng

Nhà thờ họ không đơn thuần là một công trình kiến trúc. Đó là nơi con cháu trở về, nơi lưu giữ gia phả, truyền thống và những giá trị được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Vì vậy, mỗi gia chủ và mỗi dòng họ lại có những mong muốn riêng. Có gia đình đề cao sự bề thế, trang nghiêm; có dòng họ chú trọng những hoa văn mang ý nghĩa truyền thống; cũng có những công trình được thiết kế dựa trên kiến trúc vốn có của vùng quê.

Người thợ vì thế không chỉ làm theo bản vẽ, mà còn phải hiểu được không gian, hiểu được mong muốn của gia chủ và quan trọng nhất là giữ được tinh thần của một công trình thờ tự.

Từ Nam Định đến những vùng đất mới ,Nghệ An là một trong những vùng đất có truyền thống xây dựng nhà thờ họ rất lâu đời. Những công trình nhà gỗ xuất hiện ở nhiều địa phương, từ Thanh Chương, Diễn Châu đến nhiều vùng quê khác. Mỗi lần đưa một công trình về với một vùng đất mới là một lần người thợ có thêm cơ hội được học hỏi, được hoàn thiện kỹ thuật và hiểu hơn về những nét văn hóa riêng của từng địa phương.

Có những công trình bắt đầu từ một vài khối gỗ trong xưởng, sau nhiều tháng chế tác trở thành một không gian thờ tự hoàn chỉnh. Nhìn lại hành trình ấy, điều đáng tự hào không chỉ là số lượng công trình đã thực hiện, mà còn là những giá trị được tạo nên phía sau mỗi công trình.

Từ một xưởng đục nhỏ đến hành trình phát triển lớn hơn

Nếu ngày đầu tiên chỉ là những tiếng đục vang lên trong một xưởng nhỏ, thì hôm nay những âm thanh ấy đã trở thành một phần trong hành trình tạo nên những công trình nhà thờ họ quy mô lớn. Nhưng dù quy mô thay đổi, những người thợ vẫn giữ lại điều quan trọng nhất: sự cẩn trọng trong từng công đoạn và cái tâm dành cho nghề. Bởi một công trình nhà thờ họ có thể được hoàn thiện trong vài tháng, nhưng giá trị của nó có thể được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Và đó cũng là lý do  Đồ Thờ Hải Mạnh không chỉ hướng đến việc tạo ra một sản phẩm đẹp, mà hướng đến việc xây dựng những công trình có giá trị lâu dài, phù hợp với không gian thờ tự và xứng đáng với niềm tin mà mỗi gia đình, mỗi dòng họ gửi gắm.

Từ xưởng đục nhỏ đến những công trình nhà thờ họ gỗ nguyên khối – một hành trình được tạo nên từ gỗ, từ bàn tay người thợ và từ mong muốn gìn giữ những giá trị truyền thống cho mai sau.

Hành trình ấy vẫn đang tiếp tục. Những công trình mới vẫn được tạo nên, những vùng đất mới vẫn đang chờ bước chân người thợ tìm đến. Và ở đâu có nhu cầu gìn giữ một không gian thờ tự mang đậm dấu ấn truyền thống, ở đó những người thợ Hải Mạnh vẫn tiếp tục hành trình của mình.