​Bà Cô, ông Mãnh, bàn thờ và những điều cần biết

Bà Cô, ông Mãnh, bàn thờ và những điều cần biết

“Bà Cô, ông Mãnh” là từ mà dân gian dùng cho những người chết trẻ, chưa lập gia đình. Người ta cho rằng vì chết trẻ nên bà Cô, ông Mãnh rất linh thiêng. Nếu cảm thấy "hợp" người thân nào thì sẽ phù hộ độ trì rất nhiều, ngược lại, nếu thờ cúng không đến nơi đến chốn sẽ bị quở phạt.

Trên bàn thờ tổ tiên theo thứ tự thường là : công đồng mãnh tổ, công đồng gia tiên tiền tổ, công đồng bà cô tổ.

Các bà Cô, ông Mãnh đúng ra cũng được thờ trên bàn thờ tổ tiên, nhưng vì tuổi nhỏ, sợ không dám cúng cùng với các cụ trên một ban thờ chung, cũng như ở trên dương trần, tại nhiều gia đình, trẻ con không được phép ngồi cùng ăn với người lớn, nên phải có những bàn thờ riêng cho bà Cô, ông Mãnh. Theo đó, bàn thờ bà Cô, ông Mãnh phải thờ ở dưới thấp, không thể ngang với bàn thờ tổ tiên (thường đặt ở dưới gầm hương án của bàn thờ tổ tiên).
Bài trí bàn thờ bà Cô, ông Mãnh rất đơn sơ giản dị, chỉ có một chiếc bệ trên có đặt bài vị, nhiều khi cũng không có cả bài vị nữa. Trước bài vị là một bình hương nhỏ, có vài ba chiếc đài để đặt ly rượu, đĩa trầu cau, tách nước khi cúng, hoặc có hoặc không một cây đèn nhỏ (nếu không có cây đèn, khi cúng, người nhà sẽ thắp một cây nến hoặc một ngọn đèn đặt vào). Có nhà thờ chung nhiều bà Cô, ông Mãnh vào một bàn thờ với một bát hương duy nhất, có nhà thờ riêng mỗi vong hồn một hát hương.

Khi cúng bà Cô, ông Mãnh, người gia trưởng thường chỉ lâm râm khấn lễ vì đây là vào hàng đàn con cháu, thậm chí đôi khi chỉ bảo con cháu vào lễ thay mình. Người ta thường cúng khấn bà Cô, ông Mãnh vào ngày sóc, ngày vọng, ngày kỵ, giỗ, Tết hoặc khi gia đình gặp chuyện về sức khỏe, vật chất... để được phù hộ độ trì cho mọi sự hanh thong, tốt lành./.