​Kết cấu, kiến trúc nhà thờ họ

Posted by   Thưởng Nguyễn
09/04/2018
0

Kết cấu, kiến trúc nhà thờ họ

1. Kết cấu
Vì là sở hữu cá nhân của từng dòng họ, không được đầu tư lớn nên nhà thờ họ thường có kiến trúc đơn giản, nhỏ bé chứ không rộng lớn, hoành tráng như những công trình tín ngưỡng công cộng.
Nhà thờ họ có cấu trúc tương tự như nhà ở dân gian của người Việt, chủ yếu là kết cấu khung gỗ với các hình thức kết cấu cơ bản giống nhà ở. Hiện nay, phần nhiều các nhà thờ họ được xây bằng gạch hoặc kết cấu bê tông cốt thép giả gỗ.
2. Kiến trúc
Thông thường, một nhà thờ họ điển hình chỉ là một ngôi nhà hình chữ Nhất nằm ngang với hai mái trước và sau theo kiểu thu hồi bít đốc (hồi văn), mái lợp ngói mũi dân dã (ngói di), theo lối kiến trúc đình, miếu (chạm trổ ở nóc, thường là hình mặt nhật hay hình mặt nguyệt, góc mái hình lưỡi đao), quy mô công trình thường từ 3 đến 5 gian.


Nhà thờ họ thường được xây dựng trong một khuôn viên có hàng rào bao quanh, trong có vườn trồng hoa hoặc những cây Đại, cây Ngâu. Nếu có điều kiện thì đào một hồ nhỏ trước từ đường, nếu không đủ rộng thì làm một bể non bộ có nước để cải tạo khí hậu. Để thuận tiện cho việc tiến hành lễ nghi và họp đông con cháu, Nhà thờ họ bao giờ cũng cần một sân gạch trước nhà. Sân này có thể dựng nhà bạt che mưa nắng khi có lễ. Trong khuôn viên của nhà thờ họ nên có một nhà phụ trợ nằm ở sau nhà thờ họ. Nhà này là nơi có bếp, kho, bể nước và khu vệ sinh.
Trong nội thất, ở giữa là ban thờ chính. Ở đây thờ vị Thủy tổ dòng họ, thường là có bài vị đặt trên một ngai thờ.
Gian tả (bên trái): thờ các thế hệ ông bà Cao tổ có con cháu nối đời cho đến hiện tại (gọi là hữu tự) gồm: Các thế hệ ông bà Cao tổ của bản thân, ông bà Cao tổ bác, ông bà Cao tổ chú và bà Cao tổ cô (Các bà Cao tổ cô đã có chồng con, nhưng vẫn được phụng thờ chính thức, mặc dù thành phần này đã được dòng tộc nhà chồng thờ cúng với vai trò là những người mẹ).
Gian hữu (bên phải): thờ các thế hệ ông bà Cao tổ không có con cháu nối đời (gọi là vô tự) gồm: Các thế hệ ông bà Cao tổ bác, ông bà Cao tổ chú và bà Cao tổ cô đã có chồng, có vợ nhưng không còn con cháu nối đời (Nếu các bà Tổ cô đã có chồng con, nhưng bị chồng ruồng rẫy, ly dị không có con cháu thì được phụng thờ chính thức trong nhà thờ tộc của mình. Thành phần này gọi là các bà “Tổ cô quy tông” tức các bà Tổ cô trở về được thờ cúng chính thức trong dòng tộc của mình)
Bên cạnh đó, nhà thờ họ còn có gian thờ tùng tự: Tùy theo không gian nội thất, nhà thờ họ còn có hai bàn thờ: Tả tùng tự (thờ cúng theo hàng tả/trái) và Hữu tùng tự (thờ cúng theo hàng hữu/phải) để thờ các vong hồn vô danh, suất sảo, yểu tử, tảo vong tức các thành phần chết trong bào thai, chết lúc nhỏ tuổi chưa có vợ con…. Các vong hồn này qua rất nhiều đời đều quy tụ theo Tổ tiên tại từ đường.
Ngoài cùng, từ cửa vào là sập gỗ hoặc trải chiếu (trong ngày lễ) để con cháu hành lễ.
Ngày nay, do ảnh hưởng của những trào lưu văn hóa và những nhu cầu mới nên việc xây dựng nhà thờ họ vì thế cũng không còn tuân thủ chặt chẽ những quan niệm và ước định vốn có mà ngày càng đa dạng hơn về quy mô và kiểu thức kiến trúc. Song dù thế nào thì vẫn phải tuân thủ theo những nguyên tắc căn bản và cốt yếu mà Đồ thờ Hải Mạnh chia sẻ trên đây để không đánh mất đi những tinh túy trong cách nghĩ và cách làm của người xưa, không làm “nhiễu” đi “hồn cốt” của tín ngưỡng truyền thống văn hóa dân tộc./.

Bình luận

Không tìm thấy bài viết

Bài viết mới

Bài mới cập nhật

Ghi nhận từ khách hàng