Văn cúng gia tiên – Những điều cần lưu ý

Văn cúng gia tiên là lời trình bày với tổ tiên lý do và nội dung cầu khấn. Văn cúng gia tiên mang ý nghĩa là một lời mời kính cáo, một lời thỉnh cầu những điều mong muốn của con cháu với gia tiên. Lời mời, thỉnh cầu có thể mộc mạc, cũng có thể văn hoa, bóng bẩy, nhưng phải thành tâm tự đáy lòng.

Mỗi một lễ có một văn cúng riêng, nội dung phù hợp

với lễ đó. Song nhìn chung, một bài văn cúng

gia tiên thường cấu trúc gồm ba phần:

– Phần thứ nhất: Nêu rõ thời gian,

địa điểm tiến hành lễ và tên người chủ lễ (người

đứng đọc văn cúng). Sau phần quốc hiệu phải nói rõ vị trí người cúng: Tín chủ,

Trưởng nam hoặc Thứ nam (“Tín chủ” là xưng với các vị Gia thần, “Trưởng nam, Thứ

nam hoặc Hậu thế…” là xưng với các vị Gia tiên).

– Phần thứ hai: Đây là nội dung chính.

Phần này thể hiện lời mời gia tiên về “ăn

Tết” hay “ăn Giỗ”. Mời người được cúng giỗ và các bậc thế thứ trong gia tiên

cùng về thụ hưởng; đồng thời kể các thứ đem cúng, cúng thức gì phải kể hết.

– Phần thứ ba: Nghiêm cẩn bày tỏ lòng

thành kính và thỉnh cầu các vị phù hộ độ trì cho toàn gia đình được an lành, mọi

việc hanh thông, vạn sự như ý…

Nhiều người cho rằng ngày nay, văn cúng phải viết bằng chữ Hán hay chữ Nôm mới

đúng nhưng thực ra không phải như vậy ,Hán

văn chỉ đưa vào cho lời văn thêm phần cổ kính khi viết các thành ngữ nói tới

công lao, về thế thứ của người được cúng.

Mặt khác, hiện nay, nhiều sách văn cúng mở

đầu đều viết: “Nam mô A di đà Phật” (3 lần). Điều này là không đúng bởi đây là

dùng cho văn cúng Phật, không dùng cho

văn cúng gia tiên. Mặt khác, lại thưa trình rất nhiều các vị thần linh từ trên

trời xuống hạ giới. Điều này không cần thiết, bởi trong gia đình người Việt

thường chỉ thờ Thổ Công và gia tiên.

Trước khi cúng gia tiên, ta đã trình với Thổ Công rồi nên khi cúng gia tiên ta

chỉ trình với gia tiên là đủ.

Thờ gia tiên là tín ngưỡng đặc sắc của người Việt, có trước khi tôn giáo (Đạo Phật) du nhập vào .

Cùng với đó, khi hành lễ, người chủ lễ phải tắm gội sạch sẽ, áo quần chỉnh tề; khi đọc văn cúng, không đọc to, chỉ lầm rầm vừa đủ nghe, nhất là khi đọc tên húy người được cúng. Con cháu phải tập trung đứng sau chủ lễ, hai tay chắp lại trước ngực, tập trung nghe những điều di huấn của cha ông, những việc người con trưởng thấy cần nhắc nhở. Đây là một việc làm có ý nghĩa giáo dục truyền thống mà hiện nay, phần lớn khi cúng vào các ngày giỗ, ngày lễ, ngày tết, các gia đình chưa chú ý đến điều này, chỉ một mình chủ lễ cúng, con cháu tập trung đông đúc nhưng không vào cúng. Cần khắc phục việc này.

Nói chung, nắm được yêu cầu căn bản của văn cúng, ai cũng tự mình viết được phù hợp với nội dung của từng lễ và hoàn cảnh cụ thể gia đình mình trong từng thời điểm. Điều quan trọng là phải chân tâm, thiện ý./.