​TAM PHỦ, TỨ PHỦ TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ MẪU LÀ GÌ?

TAM PHỦ, TỨ PHỦ TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ MẪU LÀ GÌ?

1. Tam Phủ

Khi nói về thế giới, người ta có thể phân chia ra làm 3 miền khác nhau, bao gồm: Thiên (Trời ), Địa (Đất- Vùng đồng bằng ), Thủy (Vùng sông nước). Tương ứng với những miền này đều có các chư vị thần linh, cai quản. "Phủ" ở đây được hiểu là nơi làm việc của các quan - chư vị thần linh của ba miền trên.

Như vậy, Tam phủ bao gồm :

- Thiên phủ: Bao gồm các vị thần linh cai quan bầu trời, làm chủ các quyền năng mây, mưa, gió bão, sấm chớp.

- Địa phủ: Bao gồm các vị thần linh quản lý vùng đất đai, là nguồn gốc cho mọi sự sống.

- Thủy phủ: Bao gồm các chư vị thần linh trị vì các miền sông nước, giúp ích cho nghề trồng nước và ngư nghiệp.

Tương ứng với các phủ này là các màu sắc đại diện khác nhau: Thiên phủ (Màu xanh, giống màu xanh của trời), Địa phủ (Màu vàng, giống với màu vàng của đất), Thủy phủ (Màu trắng, giống với màu trắng của nước).

2. Tứ phủ

Là hệ thống phủ gồm 3 phủ đã nói ở trên và thêm “Nhạc phủ”. Khái niệm "Nhạc phủ" được ra đời gắn liền câu chuyện Mẫu thượng Ngàn hiển linh giúp vua Lê Thái Tổ trong trận đánh Xương Giang, Chi Lăng. Câu chuyện dã sử tương truyền về một đàn đom đóm kết đèn dẫn đường trong đêm cho Lê Thái Tổ hành quân đánh trận Xương Giang, Chi Lăng giết chết Liễu Thăng. Khi ca khúc khải hoàn, ban thưởng công lộc cho tướng sĩ, sắc phong cho các vị linh thần âm phù xã tắc, Lê Thái Tổ không quên hình ảnh đàn đom đóm kết đèn dẫn đường. Đêm đó, nhà Vua mộng thấy một quản chưởng mặc áo trắng nói rằng "Ta là quản chưởng sơn lâm, Ta biến thành đom đóm dẫn đường cho nhà Vua giết giặc". Vua Lê Thái Tổ đã sắc phong bà là "Nhạc Phủ Lê Mại Đại Vương hiệu Viết Bạch Anh Chưởng Lâm Công Chúa". Từ đó, Nhạc Phủ ra đời, Tứ Phủ chính thức hình thành.

Lúc này, Tứ phủ bao gồm:

- Thiên phủ: bao gồm các vị thần linh cai quản bầu trời, làm chủ các quyền mây, mưa, gió bão, sấm chớp.

- Nhạc phủ: bao gồm vị thần linh trông coi miền rừng núi , ban phát của cải cho chúng sinh.

- Thủy phủ: gồm các vị thần linh trị vì các miền sông nước, giúp ích cho nghề trồng lúa nước và ngư nghiệp.

- Địa phủ: bao gồm các vị thần linh vùng đất đai, là nguồn gốc cho mọi sự sống.

Màu sắc đại diện của Tứ Phủ có sự thay đổi như sau: Thiên phủ (Màu đỏ, tương ứng với vị trí số một), Địa phủ (Màu vàng), Thoải phủ (Màu trắng), Nhạc Phủ (Màu xanh).

Trong đền thờ Mẫu, ta thường thấy thờ Tam Tòa Thánh Mẫu. Đó là các vị Thánh Mẫu đại diện cho Thiên Phủ, Nhạc Phủ, Thoải Phủ:

- Mẫu đệ Nhất còn gọi là Mẫu Thượng Thiên, đại diện cho Thiên Phủ.

- Mẫu đệ Nhị, còn gọi là Mẫu Thượng Ngàn, đại diện cho Nhạc Phủ.

- Mẫu đệ Tam, còn gọi là Mẫu Thoải, đại diện cho Thoải Phủ.

Mẫu Đệ Tứ còn gọi là Mẫu Địa thì ít được thờ hơn và thường thờ nơi quàn các vong linh./.